TURKUAZ PARALİMPİK SPOR KULÜBÜENGELSİZ SPOR AKADEMİSİ / SPORDA FIRSAT EŞİTLİĞİENGELSİZ SPOR BRANŞ REHBERİ
Branşın özü
Para Atletizm tek bir yarışmadan değil; pist koşuları, yol yarışları, atlamalar ve atma disiplinlerinden oluşur. T kodu pist ve atlama, F kodu saha yarışmalarını gösterir. Sporcular engel tanısına göre değil, engelin seçilen disiplinin performansına etkisine göre sınıflandırılır.
Sporcu uygun sınıf ve disipline göre sprint, orta-uzun mesafe, yol, atlama veya atma yarışına hazırlanır. Bazı görme engelli koşucular rehber sporcu kullanır; tekerlekli sandalye sporcuları yarış sandalyesiyle, bazı koordinasyon etkilenimi olan sporcular koşu çerçevesiyle yarışır.
T11 koşucular rehber sporcu ile yarışır; T12 sporcular rehber kullanmayı seçebilir. Rehber sporcuyu çekemez ve sporcu bitiş çizgisini rehberden önce geçmelidir. Atma yarışlarında ekipmanın ağırlığı ve sabitleme kuralları sınıfa ve yarışmaya göre değişir.
Pist, yol parkuru ve saha alanları erişilebilir dolaşım sağlamalıdır. Atma kafesi, atlama alanı, yarış sandalyesi ve koşu çerçevesi yarışma kurallarına uygun olmalıdır.
Disipline göre koşu protezi, yarış sandalyesi, atış sandalyesi, koşu çerçevesi, rehber bağı, disk, cirit veya gülle kullanılabilir. Yardımcı ekipman sınıfa ve yarışma kuralına bağlıdır.
Rehber sporcu, görme engelli atletle uyum içinde koşan yarışma ortağıdır; yalnızca yön gösteren gönüllü değildir ve kurallara tabidir. Saha yarışmalarında sesli yönlendirme veya çağrı yapan görevli bulunabilir.
İlk adım, engel durumuna ve ilgiye uygun disiplinin antrenörle belirlenmesidir. Resmî yarışma için lisans, sağlık işlemleri ve branşa özgü sınıflandırma gerekir.
Türkiye’de görme engelli, bedensel engelli ve özel sporcu atletlerin ulusal süreçleri ilgili engel spor federasyonlarının görev alanına göre yürütülür. Yarışma talimatı ve lisans işlemi için sporcunun bağlı olduğu federasyon doğrulanmalıdır.
Uluslararası sistem World Para Athletics tarafından yönetilir. Paralimpik program çok sayıda T ve F sınıfındaki pist, yol, atlama ve atma yarışmalarını içerir.
SPORTİF SINIFLANDIRMA
T pist/atlama, F saha disiplinlerini; sayı aralıkları engel türü ve işlevsel etki grubunu gösterir.
T11–T13 pist ve atlama; F11–F13 saha yarışmalarındaki görme sınıflarıdır.
T11 sporcular koşuda rehberle yarışır; T12 rehber kullanmayı seçebilir; T13 uygunluk sınırındaki en az etkilenmiş görme sınıfıdır.Zihinsel engelin yarışma performansını etkilediği uygun sporcuların sınıfıdır.
Uluslararası uygunluk ve branşa özgü teknik değerlendirme birlikte aranır.Hipertoni, ataksi veya atetoz gibi koordinasyon etkilenimleri bulunan sporcuları kapsar.
T32–34 tekerlekli sandalye yarışı; T35–38 ayakta koşu; F31–34 oturarak ve F35–38 ayakta atış gruplarını içerir.Kısa boy uygunluk ölçütünü karşılayan atletlerin sınıflarıdır.
Sınıf, vücut ölçüleri ve ilgili teknik ölçütlerle belirlenir.Alt veya üst uzuv eksikliği, kas gücü ya da hareket açıklığı etkilenimiyle ayakta yarışan sporcuları kapsar.
Alt ve üst uzuv etkilenimleri farklı sınıf aralıklarında değerlendirilir.Tekerlekli yarış sandalyesiyle pist ve yol yarışlarına katılan sporcuların sınıflarıdır.
Gövde ve üst uzuv işlevinin yarış performansına etkisi değerlendirilir.Atma branşlarında sabitlenmiş atış sandalyesi kullanabilen sporcuların sınıflarıdır.
Gövde, üst ve alt uzuv işlevleri atış performansı yönünden değerlendirilir.Alt uzuv eksikliği bulunan ve protezle ayakta yarışan sporcuları kapsar.
Sınıf aralığı etkilenimin tek veya çift taraflı olmasına göre ayrılır.Koordinasyon etkilenimi bulunan ve koşu çerçevesi kullanan atletlerin sınıflarıdır.
Yalnızca Frame Running yarışmaları için kullanılır.Aynı tanıya sahip sporcular farklı sınıflarda yer alabilir. Kesin sınıf, branşa özgü değerlendirme sonunda yetkili sınıflandırma kurulu tarafından verilir.
KULÜBÜMÜZDE PARA ATLETİZM
Turkuaz Para Atletizm programı aktiftir. Kulübümüz 2025’te bir altın ve bir bronz; 2026 Mersin yarışmalarında dört altın ve bir bronz madalya kazanmıştır.
SIK SORULANLAR
T pist koşuları ve atlamaları, F ise saha atma yarışmalarını gösterir.
Hayır. T11 koşucular rehberle yarışır; T12 sporcular rehber kullanmayı seçebilir; T13 sporcular genellikle rehbersiz yarışır.
Hayır. Kesin sportif sınıf, branşa özgü sınıflandırma değerlendirmesiyle verilir.
KAYNAKLAR